Oorspronkelijk gepubliceerd in mei 2026
De laatste socialist
Op de vooravond van 1 mei kregen we op Radio 1 een interview te horen met Jef Maes, voormalig vakbondsbestuurder bij het ABVV. Een beschaafd iemand met een beleefd gebrachte overtuiging, zo kwam hij over, maar ...
... de laatste echte socialist! Een vriend van Jef werd op 58-jarige leeftijd, na 30 jaar dienst, ontslagen bij zijn firma. Daardoor had hij recht op een opzegperiode van 4 jaar. Eens die voorbij kan hij vandaag de dag nog maximaal 2 jaar een uitkering krijgen als werkzoekende, kloeg Jef Maes, en dan ... dan rest hem niks anders meer dan het OCMW e.d. om bij gebrek aan job de 2 resterende jaren tot aan zijn pensioen te overbruggen.
Een schrijnend geval. Deze man zal 8 jaar lang op zoek moeten gaan naar, horresco referens, een nieuwe job. De eerste 4 jaar wordt hij in zijn zoektocht gesponsord door zijn voormalige werkgever, de 2 jaren nadien door de overheid en daarna is er het grote niets vooraleer hij ten slotte op pensioen kan waarin hij zich, statistisch gezien, nog zowat 23 jaar kan uitleven.
Twee jaar zonder uitkering, dat kan toch niet, vindt Jef Maes. Zes jaar is niets om een job te vinden.
Laten we er geen doekjes om winden: een nieuwe job vinden in België is een probleem. Vele werkgevers komen handen te kort, maar een flink deel van de bevolking leeft liever van een welverdiende uitkering en het deel dat wel wil werken, wordt dikwijls niet perfect genoeg bevonden.
Een van de redenen dat een werkgever weifelt om iemand met al zijn vermeende kwaliteiten aan te werven, is dat deze kandidaat niet alleen ontzettend veel zal kosten (dankzij de inhalige overheid), maar ook dat hij (of zij natuurlijk) niet gemakkelijk te ontslagen is wanneer hij niet meer van nut is. Daarom zal de Belgische werkgever bij een teveel aan orders eerder geneigd zijn om zich een gesofisticeerde machine aan te schaffen die een hele ploeg arbeiders vervangt, dan dat hij nog een extra (dure) werknemer in huis haalt om de klus te klaren. Het is daarom dat de Belgische werknemer goed scoort qua productiviteit: hij bedient bij wijze van spreken als enige overgeblevene werkmens de machine, terwijl in de goedkopere landen dezelfde job wordt gedaan door een team van vijf, zonder machine.
In de US wordt bij ontslag doorgaans een opzegperiode van 2 weken gehanteerd. Ontslagen worden is daardoor geen ramp, want door die korte opzegtermijn zijn werkgevers sneller geneigd om iemand in dienst te nemen. Voldoet die niet, dan ligt hij er binnen de kortste keren gewoon uit. Hij zal in theorie worden aangeworven en ontslagen tot hij ten slotte een gepaste job heeft gevonden. In België daarentegen stellen socialistische voormannen het aan de kaak dat iemand van achteraan in de vijftig slechts 6 jaar betaald wordt om een nieuwe job te zoeken en, als dat niet lukt, zelf nog een uitkering moet regelen. Tip: in de provincie Henegouwen is op dit moment bijna 12% van de bevolking op beroepsactieve leeftijd langdurig ziek.
De regering lijkt stilaan te begrijpen waar het probleem zit. Daarom werd recent gesnoeid in de uit de hand gelopen opzegtermijnen: die bedragen voor nieuwe contracten (2026) nu nog maximaal 1 jaar. België was tot voor kort het enige land ter wereld waar je onbeperkt werkloos kon blijven en voor deze ongemakkelijke toestand permanent werd vergoed, maar nu krijg je die werkloosheidsuitkering nog maximaal 2 jaar lang, zoals die stakker van daarnet misschien ooit zal ondervinden.
Maar arbeid in België blijft ook na deze hervormingen ontzettend duur. Aan de automatische indexering van de lonen bijvoorbeeld wordt niet echt geraakt: je krijgt dezelfde opslag als je collega's, ook al loop je er de kantjes af. Om de hoge arbeidskost te milderen rijgt men de koterij aan elkaar. Salariswagens, maaltijdcheques, eco-cheques, fietsvergoeding, laptop/smartphone, ... en nu wordt zelfs het stelsel van de flexi-jobs veralgemeend, waardoor de ene werknemer de andere kan wegconcurreren door zelf niet bij te dragen aan de sociale zekerheid. Het wordt de doodsteek aan het systeem. De werkgever betaalt slechts 28% en de werknemer draagt niets af (bruto=netto). Toch bouwt hij rechten op voor zijn pensioen, werkloosheidsuitkering, vakantiegeld ... het wordt allemaal betaald door u en ik. Er zijn naar verluidt zelfs zowat 8000 mensen die langdurig ziek zijn en tegelijkertijd een flexi-job uitoefenen.
Een kind kan het vervolg voorspellen. Er zullen steeds minder echte, (veel te dure) jobs te vinden zijn in de privé en om de instorting van het stelsel uit te stellen, zullen de resterende witte raven nog zwaarder worden belast. Tot ook zij er niet meer zijn, want de kruik gaat maar zo lang te water tot hij (of zij) barst.
Besluit
Op de laatste socialisten na ziet iedereen stilaan dat het systeem niet lang meer recht te houden is. Scheefgegroeide toestanden worden stap voor stap rechter gezet, want arbeid in België moet goedkoper worden om opnieuw competitief te zijn. Maar flexi-jobs die amper bijdragen aan de sociale zekerheid vormen niet de oplossing. Alle arbeid moet goedkoper worden en als dat niet kan, dan ... dan nog liever gewoon een uitkering. En anders ook.