EMDR: genezen in een oogwenk

Eťn gek kan meer theorieŽn bedenken dan tien wijzen kunnen weerleggen, dat dacht ik toen ik het artikel "Genezen in een oogwenk" las in "De Morgen" (6 mei 2004, p.25, rubriek "Ego").

Wie mentale problemen heeft, moet snel met de ogen bewegen, staat bovenaan het artikel. "Met je ogen snel van links naar rechts bewegen en zo in geen tijd van je demonen uit het verleden verlost zijn? Het klinkt ongelooflijk, maar de "Eye Movement Desensitisation and Reprocessing"-techniek (EMDR) bewijst al vijftien jaar dat het kan".

Vooreerst een portie Freud: "Meer dan een eeuw geleden schreef Sigmund Freud het al: 'Later zullen al mijn psychologische theorieŽn bevestigd worden door de biologie". En Ludwig Cornil, "voorzitter van het BIPE (Belgisch instituut voor psychotraumatologie en EMDR)" stelt vast dat "Freuds voorspelling steeds meer de waarheid wordt. Hoe we denken en voelen en hoe we dingen herinneren, verdringen of verwerken, kunnen we vandaag letterlijk zien op hersenscans".

Cornil legt uit: "Voorbeelden zijn de scans van mensen die hun eigen traumatische belevenis voorgelezen krijgen. Je ziet dat het deel van de hersenen dat instaat voor de rationele verwerking en het taalcentrum in de linkerhersenhelft dan lam liggen, terwijl in de rechterhersenhelft het gevoelscentrum en het hersendeel dat beelden opslaat overactief zijn."

In gewone mensentaal: als u wordt herinnerd aan die tientonner die u bijna verpletterd had -het is mijzelf overkomen- dan denkt u eerder terug aan de angst die u toen voelde dan aan de nummerplaat van het monster en de naam van de chauffeur.

Volgens Cornil "speelt dat onevenwicht tussen de hersenhelften mensen met een onverwerkt trauma veel parten". Doch "...door hen snel met de ogen heen-en-weer te laten schieten wordt de balans tussen links en rechts hersteld."

"Althans, dat veronderstellen we", voegt ie er eerlijk aan toe.

Hoe is dit inzicht ontdekt? Cornil: "Francine Shapiro, een Amerikaanse die psychologie studeerde maar borstkanker had... liep zich op een bepaalde dag zorgen te maken. Ze probeerde haar negatieve gevoelens de baas te blijven. Niet veel later merkte ze dat haar zorgen veel minder intens waren. Ze vroeg zich af hoe dat kon. Het enige wat ze wist, was dat ze tijdens haar wandeling door het park naar veel verschillende dingen had gekeken. Dat ze dus veel met haar ogen had bewogen."

De psychologische theorieŽn van Freud

Ongeval

Als u wordt herinnerd aan die tientonner die u bijna verpletterd had, dan denkt u eerder terug aan de angst die u toen voelde dan aan de nummerplaat van het monster en de naam van de chauffeur.

Je loopt door het park en je raakt van je negatieve gedachten af. Natuurlijk! zou je denken: de opkomende lente, kortgerokte meisjes, de eerste zonnestralen, de geur van vers gemaaid gras, ... maar Francine Shapiro zag het anders: zij schreef de verbetering van haar humeur toe aan het feit dat zij veel had rondgekeken en met de ogen bewogen (niet met het hoofd dus, wel met de ogen), en wel afwisselend van links naar rechts en van rechts naar links.

Het meisje verdiepte zich verder in deze zelfobservatie, ontwikkelde op basis hiervan een techniek met oogbewegingen en "paste die met succes toe op Vietnam-veteranen", zo gaat het verhaal. In totaal zijn er volgens Cornil ondertussen al negentien onafhankelijke wetenschappelijke onderzoeken naar EMDR uitgevoerd, en alle onderzoeksresultaten bevestigen dat het uitzonderlijk snel effect oplevert.

Voor wie hoopt om, zoals Francine, op een simpele manier -d.m.v. een wandeling door het park bijvoorbeeld- van zijn of haar psychische problemen af te komen, heeft Cornil een waarschuwing klaar: "Deze techniek kan enkel onder professionele begeleiding en je moet precieze stappen volgen. Nadien is er altijd bijkomende therapie nodig". De ontdekking van het principe kon dan misschien wel op simpele wijze geschied zijn in een park -voor de hedendaagse verwezenlijking ervan zijn psychotherapeuten nodig en sessies.

Niemand wordt hierbij uitgesloten. "Voor mensen die zich enkel met gesloten ogen een herinnering voor de geest kunnen halen is er een koptelefoon waardoor ze afwisselend in hun linker- en rechteroor een geluid horen, of een electrisch toestelletje dat afwisselend in de linker- en rechterhand trilt. Het gaat erom dat de beide kanten van het lichaam afwisselend en van buitenaf geprikkeld worden". (Niet vergeten, onder leiding van een therapeut!) "Aldus bereik je op een half uur tijd wat gewone therapie pas na jaren bereikt!".

Helaas! "In BelgiŽ kunnen ongeschoolde kwakzalvers zich nog altijd uitgeven voor therapeut! Gelukkig kan alleen enkel wie een diploma psychologie, psychotherapie of psychiatrie heeft, de EMDR-opleiding volgen. Wie de moed heeft zijn onverwerkt verleden aan te pakken... moet erover waken dat hij een erkend therapeut opzoekt. Want de hersenen op een bepaalde manier stimuleren kan mentale wonden genezen, maar een verkeerde aanpak kan het ook alleen maar erger maken".

Kortom: geen wandeling door het park, da's te riskant als er iets te zien is. En wie met een onverwerkt verleden kampt, laat sportieve manifestaties (tenniswedstrijden e.d.) waarbij de actie zich van links naar rechts verplaatst en terug (*) best aan zich voorbijgaan. Tenzij, nogmaals, onder professionele begeleiding.

(*) Vanuit de hoofdtribune gezien

Nog over EMDR (iets professioneler dan "De Morgen"): Hier. En hier!